Bulutun Yuttuğu Taburdan bir askerin oğlu olan John Crow ile Anadolu Ajansı'nın yaptığı röportajın bağlantısı ve metnin özet olarak Türkçe'ye çevrilmiş hali aşağıdadır.
Lütfen bloguma ve youtube kanalıma abone olun.https://www.aa.com.tr/en/life/son-of-british-soldier-who-fought-in-gallipoli-now-building-a-friendship-bridge/2995449
19-20 Eylül 2023
Gelibolu'da savaşan İngiliz askerinin oğlu, şimdi bir dostluk köprüsü inşa
ediyor.

Gelibolu'da savaşmış bir İngiliz askerinin oğlu, Birinci Dünya Savaşı
sırasındaki 1915 askerî harekâtından 108 yıl sonra, savaşan uluslar arasında
bir dostluk köprüsü kurmaya çalışıyor.
83 yaşındaki John Crowe, Gelibolu'daki Küçükanafarta Ovası'nda görev yapan
ve bir efsaneye göre duman bulutunun içinde kaybolduğu söylenen, İngiliz
ordusuna bağlı 5. Norfolk Taburu askerlerinden Robert John Crowe'un oğludur.
Günümüzde Birleşik Krallık merkezli bir yardım kuruluşu olan
"Gallipoli and Dardanelles International"ın (Gelibolu ve Çanakkale
Uluslararası Derneği) kurucusu ve başkanı olan Crowe, Birinci Dünya Savaşı
sırasında Gelibolu Yarımadası'ndaki askerî harekâta katılan askerlerin
torunlarıyla dostluk bağlarını güçlendirmeyi amaçlıyor.
1891 yılında İngiltere'nin Norfolk kentinde dünyaya gelen Robert John
Crowe, 24 yaşındayken orduya çağrılmış ve 5. Norfolk Taburu'na katılmıştır. 12
Ağustos 1915'te taburuyla birlikte Gelibolu Yarımadası'ndaki Suvla
(Küçükanafarta) Koyu'na ulaşan Crowe, burada Türk askerleriyle yaşanan bir
çatışma sırasında yaralanmıştır.
Daha sonra tedavi için ülkesine gönderildi; sonraki yıllarda ise Mısır,
Gazze ve Filistin’de görev yaptı. Askerlik hizmetinin ardından Norfolk’taki
Kraliçe Elizabeth’e ait çiftlikte 30 yıl boyunca hayvan bakıcısı olarak çalışan
Crowe, 1963 yılında 72 yaşındayken hayatını kaybetti.
John Crowe, babası vefat ettiğinde 23 yaşında bir polisti ve babasından
duyduğu tek şey, Türklerin iyi savaşçılar olduğu yönündeydi. Savaşa dair diğer
tüm anılar, babasının ölümüyle birlikte tarihe karıştı.
Çanakkale Savaşı’ndan 25 yıl sonra dünyaya gelen John Crowe, babasının
savaştığı topraklarda neler yaşandığını merak etti ve emekli olduktan sonra
Gelibolu Savaşı üzerine araştırmalar yapmaya başladı. Crowe, 20 yıl önce ilk
kez Türkiye’ye gelerek Gelibolu Yarımadası’nı ziyaret etti.
Crowe, Çanakkale Savaşları’na katılan askerlerin torunlarını her yıl
Gelibolu Yarımadası’nda bir araya getirerek dostane ilişkiler geliştirmek ve
dostluk bağlarını güçlendirmek amacıyla 2013 yılında Londra’da “Gallipoli and
Dardanelles International” (Gelibolu ve Çanakkale Uluslararası) adlı kuruluşu
hayata geçirdi.
Geçtiğimiz hafta Crowe; Birleşik Krallık, Fransa ve Türkiye’den bir grupla
birlikte Şehitler Abidesi’ni, Fransız Anıtı’nı, İngiliz Anıtı’nı ve Norfolk
bölgesindeki Snettisham köyü ile kardeş köy olan Türk köyü Küçükanafarta’yı
ziyaret etti.
Bu ziyaret sırasında Anadolu Ajansı’na konuşan Crowe, Gelibolu’yu ziyaret
etmenin “çok duygusal ve çok ilgi çekici” olduğunu ifade etti. Crowe,
Türkiye’yi savunanların “çok çetin savaştıklarını ve çok daha ağır bir bedel
ödediklerini” belirtti.
Crowe, “Türk kuvvetlerinin verdiği kayıpların, müttefik kuvvetlerin toplam
kayıplarından çok daha fazla olduğunu düşünüyorum; dolayısıyla ülkelerini
savunmak uğruna ödedikleri bedel oldukça ağır,” diye ekledi.
Norfolk Alayı’nın kayboluşuna dair efsaneyle ilgili olarak, birliğin “bir
bulutun, dumanın ya da sisin içinde kaybolduğuna” dair anlatılar bulunduğunu
belirtti. “Bence bu saçma,” dedi. “Ancak kitapların satılmasına yardımcı oldu.
Aslına bakılırsa, birliğin tamamı kaybolmadı.”
“Araştırmalar, bölgeden katılan 18 kişinin geri dönmediğini, hayatlarını
kaybettiklerini gösteriyor. Ancak büyük bir kısmı geri döndü; buna, aynı
birlikte yer alan babam ve amcam da dahil,” diye ekledi. “Yüzbaşı Franck
Beck’in yeğeni tarafından bu konuda bir araştırma yapıldı. Dolayısıyla oldukça
güvenilir bir bilgi,” diye belirtti.
Crowe, olaylara dair birçok anlatıda “yüzbaşı ve diğerlerinin Türk
birlikleri tarafından esirken vuruldukları” iddiasının yer aldığını ifade etti.
“Başlarında yaralar vardı; ancak çalılıkların arasında keskin nişancılar da
bulunuyordu. Yani askerler, savunmacılarla yakın temas halindeydi,” dedi.
“Dolayısıyla bu şekilde yaralanmış olmaları gayet mümkün. Kesinlikle esir
olarak infaz edildikleri iddiasına inanmıyorum; buna bir an bile ihtimal
vermiyorum,” diye açıkladı.
Babasının savaş hakkında pek konuşmadığını belirten Crowe, şunları söyledi:
“Benim yaşımdaki pek çok insan gibi, biz de gençliğimizi yaşamakla meşguldük.
Babam vefat ettiğinde henüz 23 yaşındaydım ve polis teşkilatında yeni bir
kariyere başlamak üzere evden ayrılalı dört yıl olmuştu.”
“Onunla uzun uzun konuşmadığım için derin bir pişmanlık duyuyorum. O
dönemde yeterince bilgi sahibi değildim,” dedi. “Yine de söylediği birkaç şey
vardı. Türk savunmacılara karşı büyük bir saygı besliyordu,” diye ekledi.